Τετάρτη, 12 Νοεμβρίου 2014

Η Λαβύρινθος της Κρήτης, ένα πραγματικός Λαβύρινθος


Το λατομείο-σπήλαιο που ονομάζεται «Λαβύρινθος» και βρίσκεται κοντά στην αρχαία πόλη της Γόρτυνας στην Κρήτη

"Ο λαβύρινθος Γόρτυνος είναι αξιολογότατος με παγκόσμιο ενδιαφέρον."
Αννα Πετροχείλου, 1990 († 2001)
Πρόεδρος της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας Ε.Σ.Ε.


Πολλοί Κρητικοί λένε ότι η σπηλιά του λαβυρίνθου - an ancient quarry-cave - είναι ο Λαβύρινθος του Μινώταυρου. Ο Arthur Evans έκανε ανασκαφές στην Κνωσό, στις αρχές του 20ου αιώνα και την ταύτισε με τον λαβύρινθο του μύθου. Η άποψή του έγινε κατά κανόνα δεκτή και επιστημονικό καθιερωμένο. Ο Paul Faure, ένας Γάλλος αρχαιολόγος, ήταν ο μόνος που νόμιζε ότι ένα τρίτο μέρος, η σπηλιά της Αγίας Παρασκευής κοντά στο Σκοτεινό, ήταν ο λαβύρινθος. Καθώς η θεωρία ότι η Κνωσός ήταν ο Λαβύρινθος επικρίνεται με σοβαρά επιχειρήματα, πρέπει να πούμε σήμερα ότι η ερώτηση ποιος ήταν ο «αληθινός» λαβύρινθος και εάν όντως υπήρξε, δεν έχει ακόμη πάρει απάντηση!


Τους προηγούμενους αιώνες, το σύστημα σπηλαίων που λέγεται «Ο Λαβύρινθος» (στο βιβλίο των Παραγκαμιάν και Βασιλάκη αναφέρεται σαν «Η Λαβύρινθος») ήταν ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που έβλεπαν οι ταξιδιώτες οι οποίοι επισκέπτονταν την Κρήτη. Μπορείτε να βρείτε στοιχεία για αυτό σε αρκετά ιστορικά βιβλία, που μας λένε για τέτοια ταξίδια. Στις αρχές του 20ουαιώνα η Κνωσός ανασκάφθηκε και διεκδίκησε το δικαίωμα να είναι ο Λαβύρινθος του Μινώταυρου, η σημασία του σπηλαίου μας άρχισε να φθίνει. Στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου πρώτα οι Άγγλοι και αργότερα οι Ναζί κακομεταχειρίστηκαν το σπήλαιο για να αποθηκεύσουν πυρομαχικά. Στο τέλος του πολέμου, στις 15 Οκτωβρίου 1944, ένα τμήμα των βαρέων πυρομαχικών ανατινάχθηκε από τους Γερμανούς που έφευγαν από το νησί. Έκτοτε, το σπήλαιο άρχισε να γίνεται επικίνδυνο από τα πυρομαχικά που έμειναν εκεί και από τον μόνιμο κίνδυνο της κατάρρευσης. Στις 11 Απριλίου 1961 συνέβη ένα τραγικό ατύχημα από έκρηξη στο σπήλαιο, με μερικούς νεκρούς. Αυτή η έκρηξη προκάλεσε και άλλες καταστροφές στο σπήλαιο. Μετά από αυτό το γεγονός η περιοχή έκλεισε και έτσι όλο και λιγότεροι άνθρωποι το επισκέπτονταν. Σήμερα, λίγο πολύ, είναι μια ξεχασμένη ιστορία. Το 2006, δεν υπήρχε ούτε ένας γερμανικός ταξιδιωτικός οδηγός που να αναφέρει το σπήλαιο του λαβυρίνθου!


Το σπήλαιο του λαβυρίνθου περιλαμβάνει ένα δίκτυο διαδρόμων και αιθουσών 2,5 χλμ., σε μία περιοχή έκτασης 9,000 τ.μ., διαβατό με τα πόδια. Βρίσκεται στα βόρεια της πεδιάδας της Μεσσαράς, περίπου 413 μέτρα πάνω από το υψόμετρο της θάλασσας.


Στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μερικά όπλα και πυρομαχικά παρέμειναν στον Λαβύρινθο. Κάποιες φορές οι άνθρωποι προσπάθησαν να τα μετακινήσουν έξω από το σπήλαιο ή να ανοίξουν τα πυρομαχικά μέσα στο σπήλαιο για να πάρουν το δυναμίτη από μέσα τους (τα λεγόμενα «μακαρόνια» βλέπε φωτογραφία στα δεξιά). Το 1961 έγινε ένα ατύχημα με μερικούς νέκρούς ανθρώπους. Οι ελληνικές αρχές λένε ότι η έκρηξη προκλήθηκε από μερικούς κατοίκους που ήθελαν να προμηθευτούν πυρομαχικά από το σπήλαιο. Οι κάτοικοι του Καστελίου υποστηρίζουν ότι τέσσερα παιδιά και ένας ενήλικας πέθαναν στο σπήλαιο και ότι δυο από αυτούς δεν βρέθηκαν ποτέ. Μετά από αυτό το ατύχημα, η περιοχή σφραγίστηκε, κατά κάποιο τρόπο με τον οποίο ήταν δύσκολο αλλά όχι αδύνατο να εισχωρήσει κάποιος στην περιοχή. Έβαλαν μερικές προειδοποιητικές πινακίδες να μην πλησιάζουν την περιοχή. Αλλά δεν το κατέστησαν απαγορευτικό. Μέσα στο σπήλαιο βλέπεις σωρούς από πέτρες που δημιουργήθηκαν από καταρρεύσεις ή από εκρήξεις. Κανείς δεν ξέρει αν ακόμη υπάρχουν παρατημένα πυρομαχικά κάτω από αυτούς τους σωρούς. Τα πυρομαχικά που έχουν μείνει μέχρι σήμερα καταστρέφονται με διαφορετικούς τρόπους και διαφορετικές ταχύτητες (δεν υπάρχουν πλέον όπλα εκεί σήμερα). Οι χημικές αντιδράσεις σε αυτή την αποσύνθεση είναι επικίνδυνες και δύσκολες να διευκρινιστούν. Η μαλακή πέτρα που φαίνεται σε παράλληλα στρώματα συχνά δημιουργεί επίπεδες οροφές και πατώματα. Σε μερικά σημεία, κομμάτια από την οροφή έχουν πέσει. Δεν είναι δυνατό να βρεις τον λόγο των κατολισθήσεων, ίσως η οροφή ήταν πολύ βαριά ή πολύ αδύνατη, ίσως έγινε κάποιος σεισμός, σαν αυτούς που συμβαίνουν πολύ συχνά σε όλη την Ελλάδα! Αλλά σίγουρα είναι ένας γεωλογικός κίνδυνος, ο οποίος πάντα υπήρχε. Ακόμη και επισκέπτες προηγούμενων αιώνων έγραφαν για πλάκες που κρέμονταν από την οροφή (δες την επόμενη εικόνα). Η έκρηξη στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μπορεί να δημιούργησε μια μετατόπιση ολόκληρου του λόφου που περιέχει το σπήλαιο και έτσι ο κίνδυνος των καταρρεύσεων έγινε μεγαλύτερος από ποτέ.


Το σπήλαιο του Λαβυρίνθου έχει κάποια τυπικά χαρακτηριστικά. Μερικά από αυτά μπορούμε να τα βρούμε και σε άλλα σπήλαια που είναι όμοια με το δικό μας. Μια μικρή περιγραφή για αυτά τα σπήλαια θα βρείτε στο μέρος 2, κεφάλαιο 7. Αλλά ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό (9) βρίσκεται μόνο στο δικό μας σπήλαιο, αυτός είναι ένας λόγος που ο Λαβύρινθος είναι κάτι ιδιαίτερο ……..


Οι περισσότεροι διάδρομοι και αίθουσες βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Το πέρασμα μεταξύ των δυο εισόδων έχει αρκετά πάνω και κάτω. Κάποιοι Έλληνες λένε ότι ο Λαβύρινθος είχε δυο ή τρία επίπεδα και ότι έπρεπε να υπάρχουν περισσότερες είσοδοι, κοντά στον Αμπελούζο ή κάπου αλλού. Μέχρι σήμερα δεν συνάντησα κάποιον, που είδε με τα μάτια του ένα δεύτερο ή τρίτο επίπεδο. Κανένα από τα ιστορικά βιβλία, τα οποία λένε για επισκέψεις που γίνονταν στον Λαβύρινθο δεν αναφέρει κάποιο άλλο επίπεδο. Έτσι η ιστορία του δεύτερου και του τρίτου επιπέδου μοιάζει με μύθο. Αυτό δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω μέχρι σήμερα, παρόλο που προσπάθησα αρκετές φορές να βρω άλλα επίπεδα (αλλά: το ότι δεν βρέθηκαν άλλα επίπεδα δεν αποδεικνύει ότι δεν υπήρξαν!). Το σπήλαιο του Λαβύρινθου βρίσκεται σχεδόν πάνω στην κορυφή ενός λόφου. Έτσι αν υπήρχαν διάδρομοι που οδηγούσαν μακριά, για παράδειγμα στον Αμπελούζο, θα έπρεπε να κατηφορίζουν μέσα στον λόφο 100 μέτρα ή παραπάνω. Αλλά αυτό δεν είναι γεωλογικά συνηθισμένο για την περιοχή. Έτσι αν υπάρχει μια είσοδος κοντά στον Αμπελούζο, θα πρέπει να υποθέσουμε, ότι είναι μάλλον ένα παρόμοιο σπήλαιο, υπάρχουν πολλά παρόμοια σπήλαια στην περιοχή, αλλά χωρίς να έχουν κάποια σχέση με τον Λαβύρινθο.


Στους περισσότερους διαδρόμους και αίθουσες, μπορεί κάποιος να περπατήσει ή να σταθεί όρθιος (όπως μπορείτε να δείτε σε αρκετές φωτογραφίες ).


Οι περισσότεροι διάδρομοι και αίθουσες είναι στεγνοί. Υπάρχει ένα μικρό κοίλωμα στον τοίχο με σταλαγμίτες και ένας τοίχος με ίχνη σταγονοροής από την οροφή. Μερικά σημεία έχουν γλιστερό πάτωμα, αλλά καμία ένδειξη νερού. Κάποιο ταξιδιώτες προηγούμενων αιώνων και αυτόπτες μάρτυρες αναφέρουν ότι υπήρξε για μια πηγή, τρεχούμενο νερό, ακόμη και καλάμια (!). Με πρώτη ματιά αυτό φαίνεται απίθανο, επειδή φυτά σαν τα καλάμια χρειάζονται φως για την ύπαρξή τους. But it is not sure, whether it is living or applied reeds. Δυστυχώς αυτό το τμήμα του σπηλαίου δεν είναι προσβάσιμο πλέον λόγω καταρρεύσεων. (Προσπαθώ να βρω νέα πρόσβαση για αυτό το χαμένο κομμάτι του Λαβυρίνθου αλλά δεν υπήρξε κάποια επιτυχία μέχρι σήμερα.)


Υπάρχουν λειασμένα στρώματα βράχου από την φύση. Αυτός είναι ο λόγος που υπάρχουν πολλές λείες οροφές και δάπεδα στην φύση.


Τα τοιχώματα του σπηλαίου του λαβυρίνθου είναι τόσο εντυπωσιακά όσο και μυστηριώδη. Υπάρχουν αρκετά μεγάλες και πολύ μεγάλες αίθουσες, που έχουν οροφές φτιαγμένες από επίπεδα στρώματα βράχου και κατακόρυφα τοιχώματα, οι οποίες είναι τελείως ή μισογεμάτες από πέτρες. Μερικές από αυτές έχουν περάσματα ανάμεσα στους σωρούς από τις πέτρες. Αυτά τα περάσματα συχνά συγκρατιούνται από τεχνητούς πέτρινους τοίχους (ξερολιθιές) στις δυο πλευρές τους, (δες επίσης, την δεύτερη φωτογραφία στην αρχή της ιστοσελίδας), τα οποία μικραίνουν από μεγάλες αίθουσες σε μικρούς διαδρόμους. Οι τοίχοι είναι συχνά τόσο ψηλοί όσο και οι ίδια η αίθουσα, κατά κάποιον τρόπο, και υπάρχει μόνο ένα μικρό άνοιγμα μεταξύ του τοίχου και της οροφής. Είναι σχεδόν αδύνατο να εισχωρήσεις σε αυτό το άνοιγμα, αλλά μπορείς να δεις πίσω από τους τοίχους του. Μερικές φορές μπορείς να καταλάβεις το τεράστια μεγάλο μέγεθος κάποιων τέτοιων αιθουσών, όταν βλέπεις τον επόμενο τοίχο δέκα ή είκοσι ή παραπάνω μέτρα μακριά στο σκοτάδι.









ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ: Από τον Thomas M. Waldmann Βασιλεία (2006-2014)

labyrinthos.ch